»

Friday, November 16, 2018

چگونه باید واژگان، عبارات و اصطلاحات یک زبان را ثبت کنیم؟

۱۲:۴۶ ۱۳۹۷/۶/۵

زبان، یک پدیده ی منعطف، آسیب پذیر و کاملا پویا است. واژگان، عبارات و اصطلاحات هر زبانی می­توانند رسمی، نیمه رسمی، غیر رسمی و گاهی زبان پیدایشی (زبانی که توسط مردم پدید می آید) باشند و ما وظیفه داریم که نه تنها زبان رسمی و ادبی خود را نگهداری کنیم بلکه تمامی بخش های زبان حتی واژگان و اصطلاحات ساختگی اقشار گوناگون نیز ارزش نگهداری دارند. نه اینکه پس از شنیدن یک اصطلاح جدید از زبان یک نوجوان، آن اصطلاح را سرکوب کنیم و از بین ببریم. چرا که آن اصطلاح، بی گمان بر پایه ی زبان او شکل گرفته است و ارزش نگهداری دارد و اگر آن اصطلاح، زشت و یا غیر قابل قبول از نظر فرهنگ و آداب و رسوم ما باشد، پس از مدتی، کارکرد خود را از دست خواهد داد. اما نگرش ما در نوشتن و نگهداری واژه ها باید نگرش یک تاریخ نویس باشد. همان گونه که تاریخ نویس بدون توجه به خوبی، بدی یا زشتی یک واقعه، وظیفه ی ثبت بدون تغییر آنها را دارد، یک زبان شناس نیز باید هر آن چه را زبان و وسیله ی ارتباط می داند و مردم بدان سخن می گویند ثبت کند و برای آیندگان نگهداری کند حتی اگر آن واژه یا اصطلاح، برای یک روز میان مردم رواج داشته است.


زبان، تنها یک ابزار رسمی برای گفتار نیست بلکه بخش بزرگی از آن زبان غیر رسمی است که سنین مختلف در ایران به کمک آن ارتباط برقرار می کنند. زبان غیر رسمی فارسی نیز بخشی از این زبان است. بسیاری از اصطلاحات غیر رسمی ما، برگرفته از ادبیات قدیم است. بخشی توسط رسانه و با کلیشه سازی کلمات و اصطلاحات تولید می شوند و برای زمانی کوتاه یا بلند بر سر زبان ها هستند. بخشی نیز توسط مردم از طریق تغییر واژگان موجود و یا ایجاد واژگان جدید با توجه به شغل، پیشه و یا رشته تحصیلی خود ایجاد می شوند. تمامی این ها زبان فارسی را شکل می دهند.


دیگر زبان ها نیز از صادر کنندگان واژگان و اصطلاحات خود به زبان ما بوده اند که از همه آنها بیش تر، زبان عربی است. ارتباط زبان فارسی و عربی همواره متقابل بوده است و تبادلات زبانی بسیاری داشته اند. تمامی موارد گفته شده، زبان فارسی مادری ما را شکل داده اند.

 

حال، سوالی بزرگ مطرح می شود. آیا لازم است زبان ما بدون کلمات عربی یا دیگر زبان ها باشد؟


واقعیت این است که زبان ما پر است از کلمات عربی و این به آن خاطر است که ما با این گونه زبان آموزش دیده ایم. برای کسی که سال ها در مدرسه به تمرین این واژه ها و اصطلاحات پرداخته است بسیار دشوار است که تصمیم بگیرد کاملا فارسی صحبت کند و چاره ای جز صحبت به همان شیوه ندارد چرا که صحبت کردن، یک پدیده ی تقریبا غیرارادی است و برای تغییر آن زمان بسیار زیادی لازم است. برای تغییر این گونه زبان، نیاز است که ابتدا نظام آموزشی ما شروع به تغییر زبان خود کند و بجای کلمات عربی از معادل های فارسی آن استفاده کند که البته تلاش بیش تر پژوهشگران زبان کنونی بر همین است و شاهد بوده ایم که تغییرات خوبی در بسیاری از کلمات ایجاد شده است. اما باید قبول کنیم که تنها با مطالعه معادل ها چیزی تغییر نمی کند و مردم به ویژه کودکان نیاز دارند این معادل ها را بشنوند تا آنها را به کار بگیرند. با قبول نگرش اول، باید تلاش کنیم معادل های فارسی را جایگزین کلمات و عبارات عربی کنیم. برای این کار، نظام آموزشی، خانواده ها و از همه مهمتر رسانه ها مثل رادیو، تلویزیون، شبکه های ماهواره ای فارسی زبان، روزنامه ها و شبکه های اینترنتی باید برای این تغییر بزرگ قدم بردارند. همانطور که واژه ی مشهور و محبوب اس ام اس به واژه ی پیامک تغییر کرد و اکنون بیش تر مردم از آن استفاده می کنند. این کاربرد واژه ها باید به صورت مداوم انجام شود تا بر سر زبان ها بیافتد. در واقع تغییر واژه های مردم، چیزی فراتر از درخواست از آنها برای تغییر واژه های خود است. آنها نیاز دارند که پژوهشگران زبان مانند فرهنگستان زبان و ادب فارسی و اساتید ما در دانشگاه ها و موسسات آموزشی، در ارتباط با نظام آموزشی، رسانه ها و ...، واژه ها را تغییر داده و از آن پس ایشان به استفاده مداوم از آنها بپردازند و خواهیم دید که در بلند مدت واژه ها تغییر می کنند. این تغییر نیاز به باور افراد دارد. مجری های تلویزیونی، بازیگر ها و به ویژه فیلم نامه نویس ها و کارگردان ها در جهان هنر، معلم ها و خانواده ها باید باور داشته باشند که زیباتر این است که کودک ما به زبان شیرین، پهناور و قدرتمند فارسی سخن بگوید تا اینکه زبانی پر از وام های گوناگون ادبی را به کار گیرد. اگر این باور نباشد، ممکن است یک مجری تلویزیون، یکی از معادل های فارسی را که پژوهشگران پیشنهاد داده اند به شوخی بگیرد و آن را یک معادل بی معنی جلوه دهد. حال آنکه واژه ها تنها با به کار گرفته شدن و رواج پیدا کردن به ذهن افراد می نشینند و چه بسا هرگز به معنای آن نیاندیشند. البته معادل هایی که برای واژه های عربی یا زبان های دیگر پیشنهاد می شوند، همه بر پایه ی ساختار کلمات فارسی تولید می شوند و هموطنان باید به پژوهشگران زبان خود اعتماد داشته باشند و واژه های پیشنهادی را آن قدر به کار ببرند که دست کم کودکان و نسل های جدیدی که در حال رشد هستند فارسی تر و زیبا تر سخن گویند.


داشتن زبان فارسی، پارسی یا ایرانی، دست کمی از داشتن مرز و هویت ایرانی ندارد. زبان فارسی، ما را در نگهداری از کشورمان قدرتمند تر می کند. نویسنده: امیر محمدی

 


 
قدرت گرفته از سایت ساز سحر